1970-1979

Grekisk.se / Η ιστορία της παροικίας των Ελλήνων στην Σουηδία

1970

Το Σαββατιάτικο σχολείο της Ενορίας

Η παραχώρηση αιθουσών διδασκαλίας στο σχολείο Sofia έγινε ύστερα από τις πιεστικές προσπάθειες και τις έντονες διαμαρτυρίες των γονέων για διακριτική και άδικη μεταχείριση του σχολείου τους. «Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμα και η υπηρεσία των ίδιων των μεταναστών, Η Μεταναστευτική Υπηρεσία, παρέλειψε να κάνει μία αντικειμενική διερεύνηση του θέματος» υποστήριζε μεταξύ άλλων η Ενορία (Pm till SIV 22-9-1970). Όταν το αίτημα για παραχώρηση αιθουσών ικανοποιήθηκε από τις σουηδικές αρχές, οι ισχυρότερες αντιδράσεις προήλθαν από τον Σουηδοελληνικό σύλλογο:

«Πρόσφατα πληροφορηθήκαμε ότι το τμήμα διδασκαλίας της Ελληνορθόδοξης Ενορίας (μικρός αριθμός γονέων με καμιά 15αριά παιδιά), σύμφωνα με πληροφορίες του Διευθυντή του Σχολείου Sofia, έχει πάρει άδεια από τη Διεύθυνση Σχολείων Στοκχόλμης, να νοικιάσει τρεις αίθουσες του παραπάνω σχολείου και με τον τρόπο αυτό να νομιμοποιήσει τη δραστηριότητά της στα μάτια των Ελλήνων. Με την ευκαιρία σημειώνουμε ότι στο σχολείο Maria φοιτούν το τρέχον εξάμηνο 120 μαθητές. Ο σύλλογος γονέων είναι πολύ δυσαρεστημένος και εκπλησσόμαστε από την απόφαση της Διεύθυνσης Σχολείων, με την οποία συνεργεί στη συνέχιση της ήδη τραγικής διάσπασης σε διάφορους χώρους που υπάρχουν στην ελληνική παροικία και εμποδίζει την προσπάθειά μας να ενώσουμε τα παιδιά που υφίστανται περισσότερο τις συνέπειες. Ο εξαναγκασμός να επιλέξει κανείς, τώρα, μεταξύ δύο κατ’ όψιν νομίμων εναλλακτικών δυνατοτήτων διδασκαλίας θα βιωθεί από τους περισσότερους αρνητικά…» (Αρχείο Ελληνορθόδοξης ενορίας Αγίου Ιωάννη του Θεολόγο 1966-75: Svensk-Grekiska Föreningen i Stockholm: Styrelsens brev till Stockholms Skoldirektion den 9 september 1970).

1971

Το σαββατιάτικο σχολείο του Σουηδοελληνικού συλλόγου Στοκχόλμης

Ενώ η σαββατιάτικη διδασκαλία προσέλκυε όλο και περισσότερα παιδιά από περισσότερες γλωσσικές ομάδες (300 μαθητές με 9 διαφορετικές γλώσσες), ψηφίστηκε στη βουλή το Πρόγραμμα σπουδών του 1969 με το οποίο επιτράπηκε η διδασκαλία της μητρικής γλώσσας στο σουηδικό σχολείο και λίγο αργότερα εκδόθηκαν οι σχετικές αποφάσεις για τη συστηματικότερη οργάνωσή της (1971, 1973: Η διδασκαλία των παιδιών των μεταναστών κ.ά.). Με την εισαγωγή της διδασκαλίας της μητρικής γλώσσας στο σχολικό πρόγραμμα, αποφασίστηκε να σταματήσει η διδασκαλία στα σαββατιάτικα σχολεία, στις αρχές του έτους 1971, και να μετατραπεί σε πολιτιστική δραστηριότητα ελεύθερου χρόνου.

Οι γονείς και οι δάσκαλοι των σαββατιάτικων σχολείων, μεταξύ των οποίων πρωτοστατούσαν οι γονείς του ελληνικού τμήματος, αντέδρασαν στη συγκεκριμένη απόφαση και κινητοποιήθηκαν για να διαφυλάξουν τη λειτουργία των σχολείων τους. Σε κοινό ψήφισμα που απέστειλαν στον τότε Υπουργό Παιδείας και μετέπειτα πρωθυπουργό της χώρας Ingvar Carlsson έγραψαν:

«Διαμαρτυρόμαστε έντονα εναντίον της απόφασης των αρχών να καταργήσουν την εθελοντική διδασκαλία με την τωρινή μορφή της, η οποία μεταξύ των άλλων διεξάγεται κάθε Σάββατο στο σχολείο Maria, με συνέπεια να διασπαστούν τα συναισθήματα της συλλογικότητας και του συνανήκειν, τα οποία βιώνουν μαθητές και γονείς στο σχολείο Maria. Έχουμε την άποψη ότι η δική μας γλώσσα και κουλτούρα δεν μπορεί να βιωθεί σε μεμονωμένες μικρές και διαφοροποιημένες ομάδες στα πλαίσια του σχολικού χρόνου, πράγμα που κατά τα λοιπά σημαίνει ότι οι μαθητές θα απουσιάζουν από άλλα μαθήματα, ενώ συγχρόνως θα δαχτυλοδείχνονται και θα χάνουν τα κανονικά μαθήματα. Εξάλλου καταστρέφεται η συλλογικότητα που τα παιδιά αισθάνονται ανάμεσα στους συμμαθητές που συναντάνε κατά τη διδασκαλία στον ελεύθερο χρόνο τους. Η διδασκαλία, όπως αυτή έχει διεξαχθεί μέχρι τώρα, κάνει τους συμμετέχοντες μαθητές να ξεχάσουν την επιβεβλημένη απομόνωσή τους στη νέα χώρα, μία φορά τη βδομάδα.

Από τη πλευρά του Σουηδοελληνικού συλλόγου τονίστηκαν τα ακόλουθα:

«Με αφορμή την απόφαση της Διεύθυνσης να θεωρήσει την σαββατιάτικη διδασκαλία στην ελληνική γλώσσα και πολιτισμό, η οποία γίνεται στο Mariaskolan, ως δραστηριότητα ελεύθερου χρόνου, με συνέπεια η τωρινή γλωσσική διδασκαλία να ξεζουμιστεί και να περικοπεί, παίρνουμε απόσταση από μια τέτοια εξέλιξη της υπάρχουσας δραστηριότητας. Πιστεύουμε, επίσης, ότι η ξεχωριστή διδασκαλία κάθε μαθητή ή ομάδας στα αντίστοιχα σχολεία τους θα βαθύνει τη διάσπαση στην ελληνική παροικία Στοκχόλμης, και ακόμα, ότι με το νέο σύστημα ανάθεσης υπηρεσίας στους δασκάλους, η διδασκαλία της μητρικής γλώσσας μπορεί να καταλήξει σε ακατάλληλα χέρια. Γι’ αυτό εμείς, ο Σουηδοελληνικός σύλλογος και τα μέλη του - γονείς, τασσόμαστε αποφασιστικά υπέρ της άποψης, η παρούσα διδασκαλία και ο διορισμός των δασκάλων να συνεχιστεί με τους ίδιους όρους και στην ίδια έκταση που έχουν ισχύσει μέχρι σήμερα, ακόμα και μέσα στα πλαίσια των δραστηριοτήτων ελεύθερου χρόνου. Ελπίζουμε ότι θα επεξεργαστείτε την πρόταση Edert στα πλαίσια της διδασκαλίας που υπάρχει τώρα, θα την αυξήσετε και θα την βελτιώσετε, έτσι ώστε να δημιουργηθούν οι δυνατότητες για μεγάλη και ενωμένη διδασκαλία μητρικής γλώσσας στο Mariaskolan».

Τις αντιδράσεις των γονέων φαίνεται ότι συμμερίστηκε η νεοσύστατη Διερευνητική επιτροπή για τους μετανάστες, η οποία με το πρώτο πόρισμά της εκφράστηκε θετικά για τη σαββατιάτικη διδασκαλία.

«Η επιτροπή θεωρεί σημαντικό να συνεχιστεί η συμπληρωματική διδασκαλία εκτός προγραμματισμένου χρόνου, μέχρις ότου αποκτηθούν περισσότερες εμπειρίες από τη διδασκαλία της μητρικής γλώσσας και επεξεργαστούν οι κανόνες κρατικών επιχορηγήσεων για τη δραστηριότητα αυτή»

Απόσπασμα απο το βιβλίο του κ. Οδυσσέα Παπαθανασίου "Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ Η (ΑΝΑ)ΔΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ"

1972

Ίδρυση της Ομοσπονδίας Ελληνικών Συλλόγων και Κοινοτήτων Σουηδίας. (ΟΕΣΚΣ)

Κύρια επιδίωξη με τη δημιουργία της Ομοσπονδίας ήταν η συμμετοχή σε μία συνομοσπονδία μεταναστευτικών οργανώσεων, η οποία θα γινόταν τότε στη Σουηδία, το λεγόμενο FIOS (Förenade Invandrarorganisationer i Sverige), αργότερα μετονομάστηκε σε SIOS (Samarbetsorgan för Invandrarorganisationer i Sverige). Οι ελληνικοί Σύλλογοι της Σουηδίας –αρχές της δεκαε-τίας του 1970, ήταν μετρημένοι στα δάκτυλα– και αυτό κυρίως που τους χαρακτήριζε ήταν ο αντιδικτατορικός αγώνας. Ο πολυπληθέστερος ελληνικός Σύλλογος που βρισκόταν στη Στοκχόλμη, είχε επαφές με άλλους μεταναστευτικούς φορείς (Ιταλών, Φιλανδών, Κούρδων κ.ά.) και εκεί γεννήθηκε η ιδέα της δημιουργίας ενιαίου μεταναστευτικού οργάνου που θα το αποτελούσαν οι ομοσπονδίες των μεταναστευτικών οργανώσεων. Με πρωτοβουλία του Συλλόγου Στοκχόλμης, εκπρόσωποι των ελληνικών Συλλόγων από τις πόλεις Göteborg, Södertälje, Norrköping και Borås ήρθαν στη Στοκχόλμη και στις 17 Δεκεμβρίου 1972, ίδρυσαν την Ομοσπονδία. Εκλέχτηκε προσωρινό Διοικητικό Συμβούλιο, εγκρίθηκε σχέδιο Καταστατικού, αποφασίστηκε η συμμετοχή της Ομοσπονδίας στο FIOS καθώς επίσης και η διενέργεια του πρώτου τακτικού Συνεδρίου στη διάρκεια του 1973.

Το προσωρινό Διοικητικό Συμβούλιο, συγκροτήθηκε σε σώμα, ως εξής: Γ. Τσοκάνης, πρόεδρος -Στοκχόλμη Γ. Κίλιας, αντιπρόεδρος -Södertälje Σ. Μαντζίλας, γραμματέας -Στοκχόλμη Δ. Κοσκινάς, ταμίας -Στοκχόλμη Α. Κρομλίδης, μέλος -Borås Γ. Σκούφιας, μέλος -Norrköping Γ. Παναγιωτόπουλος, μέλος -Göteborg Εξελεγκτική Επιτροπή: Κ. Χατζόπουλος -Στοκχόλμη Α. Κονταρίνης -Södertälje Χ. Μπέντζελος -Norrköping

Η ανάγκη ενός δευτεροβάθμιου οργάνου, το οποίο θα μπορούσε να δράσει σε πανσουηδικό επίπεδο και να συντονίσει τα αιτήματα των Ελλήνων –που ως τότε είχαν τοπικό χαρακτήρα– είχε επισημανθεί από καιρό. Εκτός των αντιδικτατορικών ενεργειών έπρεπε να αντιμετωπιστούν και μία σειρά προβλημάτων και αιτημάτων που είχαν σχέση με τη διαβίωση και τη θέση του ελληνισμού της Σουηδίας. Ο φορέας που θα μπορούσε να κινηθεί σε αυτό το επίπεδο ήταν φυσικά αυτός που δημοκρατικά και αναλογικά εκλεγμένος από τους Συλλόγους/Κοινότητες, θα εκπροσωπούσε τον ελληνισμό. Η σύσταση της Ομοσπονδίας από τους πέντε ελληνικούς Συλλόγους δημιούργησε αυτόν τον φορέα. Οι περιορισμένης φύσης δραστηριότητες της Ομοσπονδίας, πήραν μία άλλη έκταση, ιδιαίτερα μετά την πτώση της χούντας στην Ελλάδα, κάτι που, ίσως, δεν είχαν ποτέ φανταστεί οι ιδρυτές της. Ο χορός όμως είχε αρχίσει και δεν σήκωνε πισωγυρίσματα. Ενέργειες που αφορούσαν το σύνολο του ελληνισμού και όχι μόνο του οργανωμένου σε τοπικούς Συλλόγους/Κοινότητες, διαδέχονταν η μιά την άλλη. Μία τέτοια απαρίθμηση, θα απαιτούσε δεκάδες σελίδες του περιοδικού και δεν είναι δυνατόν να γίνει τώρα, ας ελπίσουμε στο μέλλον. Τα αμέσως επόμενα χρόνια, αυξήθηκαν οι Σύλλογοι/ Κοινότητες μέλη της Ομοσπονδίας και έφθασαν στις αρχές της δεκαετίας του 1980 τα 52. Το σύνολο των μελών των τοπικών Συλλόγων ξεπερνούσε το 50% του ελληνισμού της Σουηδίας.

Απόσπασμα απο την ιστοσελίδα της (ΟΕΣΚΣ)

Το σαββατιάτικο σχολείο του Σουηδοελληνικού συλλόγου Στοκχόλμης

Ριζική αναδιοργάνωση της σαββατιάτικης διδασκαλίας

Η γνώμη της επιτροπής για τους μετανάστες είχε βαρύνουσα σημασία και η ολοσχερής κατάργηση της διδασκαλίας τελικά αποφεύχθηκε. Ωστόσο, η Διεύθυνση Σχολείων Στοκχόλμης επιφορτισμένη με την πολιτική του ενιαίου σχολείου επανέφερε σύντομα την πρόταση ριζικής αναδιοργάνωσης της σαββατιάτικης διδασκαλίας (Skolförvaltningen i Stockholm, 1972). Η δραστηριότητα κατανεμήθηκε σε τρία σχολεία της Στοκχόλμης, τα οποία, προς τον σκοπό αυτό παραχώρησαν αίθουσες διδασκαλίας για κάθε Σάββατο (Maria, Vårberg, Kämpinge). Σύμφωνα με το σχέδιο της Διεύθυνσης σχολείων, η δραστηριότητα ελεύθερου χρόνου θα αποτελούσε, μαζί με τη μητρική γλώσσα στο κανονικό σχολείο, μία ενιαία λειτουργική μονάδα. Στο βασικό σχολείο θα τονιζόταν η διδασκαλία της μητρικής γλώσσας ενώ στη σαββατιάτικη δραστηριότητα θα δινόταν βάρος στις πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως τραγούδι, μουσική, χορός, θέατρο κ.ά. Η διδασκαλία της μητρικής γλώσσας έπρεπε να σταματήσει τα Σάββατα γιατί αυτή προσφερόταν στο κανονικό σχολείο, πράγμα που στην ουσία σήμαινε σημαντική μείωση των συνολικών ωρών διδασκαλίας. Διοικητικά οι δραστηριότητες εντάχθηκαν στις δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου της Διεύθυνσης Σχολείων Στοκχόλμης, αλλά η υλοποίησή τους θα γινόταν σε συνεργασία με το Μεταναστευτικό γραφείο. Ορίστηκε, επίσης, μία επιτροπή συνεργασίας με αντιπροσώπους γονέων, μαθητών, δασκάλων και υπηρεσιακών παραγόντων. Για το σκοπό αυτό, στα πλαίσια του οργανισμού Σπίτι και σχολείο, ο νεοσύστατος Σύλλογος σπίτι και σχολείο - Διεθνής ομάδα εργασίας, ανέλαβε το έργο «να βοηθάει και να υποστηρίζει τους συμβούλους στην προσπάθειά τους να προσφέρουν σε όλα τα ξένα παιδιά αποτελεσματική και ανεμπόδιστη διδασκαλία» (ανακοίνωση τύπου 30/10/1971). Κατά τη συζήτηση της πρότασης παρενέβη πάλι η Διερευνητική επιτροπή για τους μετανάστες η οποία διατύπωσε πιο ήπια άποψη. Στο τελικό πόρισμά της, υποστήριξε μεν την μεταφορά της διδασκαλίας της μητρικής γλώσσας στο βασικό σχολείο, αλλά συγχρόνως, θεώρησε αναγκαίο να υπάρχει η δυνατότητα οργάνωσης διδασκαλίας της μητρικής στον ελεύθερο χρόνο των παιδιών, από οποιοδήποτε φορέα, σε περίπτωση που το σχολείο δεν μπορεί να προσφέρει τέτοια διδασκαλία.

Δηλώσεις του τότε Πρωθυπουργού της χώρας Ingvar Karlsson στον ημερήσιο σουηδικό τύπο, σχετικά με τις αντιδράσεις που προήλθαν από τον Σουηδοελληνικό σύλλογο για το «χουντικό σχολείο» το Σαββατιάτικο σχολείο της Ενορίας.

Ο θόρυβος που δημιουργήθηκε στον ημερήσιο σουηδικό τύπο για τις διευκολύνσεις στο «χουντικό σχολείο» δεν μετέβαλε τη στάση των αρχών που με δηλώσεις του τότε Υπουργού Παιδείας και αργότερα Πρωθυπουργού της χώρας Ingvar Karlsson αποσαφήνισε το πολιτικό σκεπτικό:

«…Θα εκλάβουμε ως σωστό π.χ., ότι μπορεί κανείς, για πολιτικούς λόγους, να αρνηθεί σε έναν φορέα να δανειστεί αίθουσες διδασκαλίας τις βραδινές ώρες; Φαίνεται πιθανό να πει κανείς ναι, αν πρόκειται για φασιστικές κοινωνικές ομάδες. Αλλά υπάρχουν άλλες ομάδες, που δεν είναι τόσο εξτρεμιστικές για να αποκλειστούν από τα σχολεία, όπως σίγουρα πολλοί πιστεύουν» (εφημερίδα Aftonbladet 2-12-1972).

1974

Πτώση της δικτατορίας! Επιστροφή πολλών ελλήνων στην μητέρα Ελλάδα

Η δραστηριότητα της Ομοσπονδίας (Ο.Ε.Σ.Κ.Σ.)

Μέχρι και την πτώση της δικτατορίας στην Ελλάδα, η δραστηριότητα της Ομοσπονδίας είχε έντονο πολιτικό αντιδικτατορικό προσανατολισμό, καθόσον πολλά μέλη της υπήρξαν πολιτικοί πρόσφυγες και αποσκοπούσε, μεταξύ των άλλων, στην αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα.

1975

Ίδρυση του Υφυπουργείου Απόδημου Ελληνισμού (Ελλάδα)

Η αγορά των δύο κτιρίων επί της οδού Ιdungatan 4

Για κάποιο ανεξήγητο λόγο το 1975 ο Μητροπολίτης Παύλος διέλυσε το νόμιμο εκκλησιαστικό συμβούλιο στη Στοκχόλμη. Η μεγαλύτερη πλειοψηφία του εκκλησιάσματος αισθάνθηκε ξαφνικά μια μεγάλη προσβολή και απογοήτευση και αποφάσησε, με τα λίγα χρήματα που είχε και με προσφορές και δωρεές ανώνυμων συμπατριωτών, να προκαταβάλει ένα ποσό (κάτι σαν καπάρο) για την αγορά των κτιρίων επί της Idungatan 4. Η ενορία-κοινότητα του Άγιου Ιωάννη του Θεολόγου, έδωσε εντολή κι εξουσιοδότηση στους κκ Α. Φράγκο, Δ. Νταλιάνη και Δ. Μεράκο να κάνουν τις απαραίτητες ενέργειες για την απόκτηση του κτιρίου. Έτσι δημιουργείται το σημερινό Ίδρυμα Ελληνική Πολιτιστική Στέγη «Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος», που φέρει το όνομα της ενορίας-κοινότητας, η οποία είναι αγοραστής και ο ιδρυτής του, και αποτελεί τη βάση του Ιδρύματος.

Θεόφιλος Εμμ. Τσάππος

Η αγορά των δύο κτιρίων επί της οδού Ιdungatan 4 έγινε το έτος 1975, με πωλητή μια χριστιανική αίρεση με κέντρο τη Βιέννη. Οι οπαδοί αυτής της αίρεσης ήταν εκχριστιανισθέντες εβραίοι, γι’ αυτό ονομάζονταν Israel Mission. Στη Σουηδία αυτή η αίρεση πριν από εκατό χρόνια είχε πολλές χιλιάδες οπαδούς.

Μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο η προσέλευση νέων μελών μειώθηκε σημαντικά και ως εκ τούτου αποφασίστηκε η διάλυση της αίρεσης και η ένταξη αυτής στην επίσημη Σουηδική εκκλησία. Τα δύο ιδιόκτητα κτίρια στα οποία στεγάζονταν η αίρεση, εκ των οποίων το ένα επί του δρόμου με επιβλητική αρχιτεκτονική, με πρόσοψη διακοσμημένη με βιβλικές παραστάσεις και έναν σταυρό στη σκεπή, με τη διάλυση της αίρεσης τέθηκαν προς πώληση. Η επιθυμία των μελών της αίρεσης ήταν να καταβληθεί προσπάθεια ώστε να πουληθεί το ακίνητο σε μια οργάνωση που θα το χρησιμοποιεί για κάποιο θεάρεστο σκοπό και ως πρόταση υπήρχε εξαρχής η Διεθνής Αμνηστία. Αυτό μού έγινε γνωστό από τον φιλέλληνα Επίσκοπο Στοκχόλμης Pastor Primarius Lars Carlsson ο οποίος μού συνέστησε να συντάξουμε μια τριμελή επιτροπή και να παρουσιαστούμε ως ενδιαφερόμενοι αγοραστές από μέρους της ελληνικής παροικίας. Ο ίδιος θα μας παρουσίαζε ότι οι Έλληνες μετανάστες στη Σουηδία είναι στην πλειοψηφία χριστιανοί και σε μεγάλη αναλογία νέοι με παιδιά σχολικής ηλικίας και ότι πληρούμε τον όρο της θεάρεστης χρησιμοποίησης του κτιρίου.

Τότε στράφηκα σε δύο παλιά μέλη της παροικίας τον Δημήτριο Νταλιάνη και τον Δημήτριο Μεράκο και ως επιτροπή των Ελλήνων μεταναστών υπογράψαμε την αγορά του ακινήτου. Στο κρατικό κτηματολόγιο γράφτηκε αρχικά ως αγοραστής η Ενορία-Κοινότητα Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος με ημερομηνία 29 Δεκεμβρίου 1974. Τη νομική διαδικασία της αγοράς του ακινήτου την οφείλουμε στη φιλέλληνα δικηγόρο Ingemo Rydström η οποία αμισθί διεκπεραίωσε όλη τη δύσκολη γραφειοκρατία με τις Αρχές. Κανένας από εμάς δεν είχε τις ικανότητες να κάνει όλη αυτή τη δύσκολη δουλειά και ούτε υπήρχαν και χρήματα για την ανάθεση αυτού του δύσκολου έργου σε κάποιον νομικό. Η ευχαρίστηση που πήραμε, όσοι από εμάς είχαμε ασχοληθεί με την αγορά του ακινήτου, ότι παρά προσδοκία κατορθώσαμε να εξασφαλίσουμε ένα κτίριο στο κέντρο της πόλης στη διάθεση των επόμενων γενιών Ελλήνων, σύντομα μεταβλήθηκε σε αμφιβολία, αν όπως το ελπίζαμε θα μπορούσε ποτέ να γίνει ο ενωτικός κρίκος των Ελλήνων ομογενών της Σουηδίας.

Απόσπασμα απο το πόνημα του κ. Αλέξανδρου Φράγκου

Το Σαββατιάτικο σχολείο της Ενορίας

Η ευθύνη πέρασε από την Ελληνορθόδοξη Ενορία στους γονείς των μαθητών

Με τη διευθέτηση του προβλήματος των αιθουσών διδασκαλίας το σχολείο της Ενορίας μπήκε σε μια μεταβατική περίοδο κατά την οποία η ευθύνη πέρασε από την Ελληνορθόδοξη Ενορία στους γονείς των μαθητών. Η μεταβίβαση έλαβε χώρα σε συνθήκες εσωτερικής κρίσης στην Ενορία και διευκολύνθηκε από την απροθυμία που επέδειξε για την ανάληψη της ευθύνης του σχολείου η ηγεσία της Ιεράς Μητρόπολης Σουηδίας και Σκανδιναβίας (1969), ολοκληρώθηκε δε, με την ψήφιση του καταστατικού του νέου φορέα, του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων Στοκχόλμης (1975). Μέχρι τότε, σύμφωνα με τα αρχεία του σχολείου, ο αριθμός των μαθητών που φοίτησαν είχε παρουσιάσει σταθερή ανοδική πορεία.

Συνέδριο της Ομοσπονδίας το 1975

Η Ομοσπονδία Ελληνικών Συλλόγων και Κοινοτήτων από πέντε συλλόγους, δύο χρόνια αργότερα αύξησε τα μέλη της σε 13. Ο κάθε τοπικός σύλλογος αριθμούσε περί τα 50-100 μέλη και ανέπτυσσε δραστηριότητες πολιτικού, πολιτιστικού, αθλητικού και κοινωνικού χαρακτήρα. Οι σύλλογοι διεκδίκησαν και πέτυχαν σύντομα χορήγηση κρατικών ενισχύσεων και αιθουσών για τη λειτουργία τους και την εκπλήρωση των στόχων τους (SOU 1974:70). Η δεκαετία του εβδομήντα βρήκε τους Έλληνες της Σουηδίας οργανωμένους με πλούσια συλλογική ζωή. Ο Έλληνας δημοσιογράφος Σταματίου που είχε επισκεφτεί τους Έλληνες μετανάστες της Σμόλαντ το 1966, ο οποίος ήταν παρών και στο συνέδριο της Ομοσπονδίας το 1975 έγραψε:

«Θυμάμαι τους μετανάστες του ’’66. Σαν φοβισμένα ζώα. Βλέπω τους μετανάστες του ’’75. Άλλοι άνθρωποι. Στο Συνέδριό τους, 53 άνδρες και γυναίκες εκπροσωπούν 18 Ελληνικούς Συλλόγους κι έχουν πεποίθηση στον εαυτό τους, ξέρουν πως σ’ αυτόν τον τόπο προσφέρουν τα νιάτα τους, τη δύνάμή τους, τη ζωή τους, τα παιδιά τους, έχουν δικαιώματα. Άλλοι άνθρωποι. Οι περισσότεροι ήρθαν στη Στοκχόλμη με τ’ αυτοκίνητά τους. Πολλοί κάνανε πάνω από 500 χιλιόμετρα. Οι πιο μεγάλοι σ’ ηλικία φορέσανε τα γιορτινά τους. Οι νεότεροι είναι ντυμένοι πιο απλά, σχεδόν ατημέλητα – στη Σουηδία η επίδειξη δε μετράει. Το κυριότερο: όλοι τους έχουν αποβάλει πολλές κακές ρωμαίικές συνήθειες. Μιλάνε ψύχραιμα, χαμηλόφωνα, δεν διακόπτει ο ένας τον άλλο. Πήρανε από τους Σουηδούς τον πολιτισμένο διάλογο, τις δημοκρατικές διαδικασίες. Πιο άψογο συνέδριο Ελλήνων δεν έχω δει. Κι οι περισσότεροι είναι από επαρχίες με περιορισμένη μόρφωση. Η κουλτούρα τους στη Σουηδία δε βελτιώθηκε – πού ο χρόνος και τα μέσα; - δυσκολεύονται να εκφραστούν σωστά. Όμως, αν τα ελληνικά τους είναι αδόκιμα, τα νοήματά τους είναι πάντα μεστά περιεχομένου, ουσιαστικά. Έχουν αποβάλει το νεοελληνικό βερμπαλισμό – κι αυτό είναι μέγα» (εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ 4/11/1975).

Η ίδρυση της πρώτης ελληνικής θεατρικής ομάδας στην Στοκχόλμη

1976

Το σαββατιάτικο σχολείο του Σουηδοελληνικού συλλόγου Στοκχόλμης

Η άποψη της Διερευνητικής επιτροπής για τους μετανάστες συμπεριλήφθηκε στα μεταρρυθμιστικά μέτρα για τη σπιτική γλώσσα (1976), όπου τελικά έγινε σχετική πρόβλεψη. Η Διεύθυνση Σχολείων με σχετική εγκύκλιό της το φθινόπωρο του 1976 καθόρισε τις γενικές αρχές που θα ίσχυαν. Οι δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου για τα παιδιά των μεταναστών θα περιελάμβαναν πολιτιστικές δραστηριότητες και διδασκαλία της μητρικής γλώσσας σε περιπτώσεις που η διδασκαλία που προσφερόταν στο βασικό σχολείο δεν επαρκούσε. Οι δραστηριότητες θα γίνονταν κάθε Σάββατο, συνολικά τριάντα φορές το χρόνο και με διάρκεια τεσσάρων ωρών την κάθε φορά. Διοικητικά υπεύθυνοι ορίστηκαν ο σύμβουλος δραστηριοτήτων ελεύθερου χρόνου και ο διευθυντής για τη διδασκαλία των μεταναστών, ο οποίος επιφορτίστηκε και με την παιδαγωγική μορφή των δραστηριοτήτων. Αργότερα, οι δραστηριότητες μεταφέρθηκαν εξ’ ολοκλήρου στην ευθύνη του Μεταναστευτικού γραφείου. Ακόμα κι όταν καθιερώθηκε η Υπηρεσία για τον Ελεύθερο χρόνο στο δήμο της Στοκχόλμης (Stockholms fritidsförvaltningen), οι δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου των σαββατιάτικων σχολείων ήταν από τις ελάχιστες (ίσως οι μοναδικές) που δεν υπήχθησαν στην υπηρεσία αυτή. Η σύνδεσή τους με την υπόλοιπη διδασκαλία των μεταναστών ήταν τόσο στενή και αδιαχώρητη ώστε οι δραστηριότητες παρέμειναν στην ευθύνη του Μεταναστευτικού Γραφείου. Η εφαρμογή της απόφασης αυτής για τους Έλληνες της Στοκχόλμης, ήταν φανερό ότι οδηγούσε στην κατάργηση της γλωσσικής διδασκαλίας του Σαββάτου. Στα όρια του νομού Στοκχόλμης, υπήρχε ο αναγκαίος αριθμός μαθητών για να οργανωθεί οποιαδήποτε μορφή διδασκαλίας της μητρικής γλώσσας που προβλεπόταν με τη μεταρρύθμιση για τη σπιτική γλώσσα (1976), οπότε η σαββατιάτικη διδασκαλία όφειλε να σταματήσει. Πολλοί γονείς άλλωστε από τη στιγμή που τα παιδιά τους διδάσκονταν την ελληνική στο κανονικό τους σχολείο άρχισαν να αδιαφορούν για το μέλλον του συγκεκριμένου σαββατιάτικου. Όσοι ακόμα παρέμειναν υποστηριχτές της σαββατιάτικης διδασκαλίας, είχαν ως δεύτερη επιλογή το έτερο αμιγές ελληνικό σαββατιάτικο σχολείο της Στοκχόλμης, το σχολείο της Ενορίας που είχε περιέλθει πια στην ευθύνη του Συλλόγου Ελλήνων Γονέων και Κηδεμόνων Στοκχόλμης. Μετά το 1976 και μέχρι την πλήρη παύση του (1985) το ελληνικό τμήμα των σαββατιάτικων σχολείων Στοκχόλμης εγκαταλειμμένο και από τον ιδρυτικό του φορέα, συνέχισε να λειτουργεί ως δραστηριότητα ελεύθερου χρόνου.

Ο συνολικός αριθμός των παιδιών που συμμετείχαν στις δραστηριότητες αυτές είχε φτασει τα 600 το έτος 1976.

H πληθυσμιακή εξέλιξη των Ελλήνων μεταναστών στη Σουηδία

Ο μεγαλύτερος αριθμός καταγράφηκε το 1976 με 18.094 άτομα (Scb 1981, tab.1,2, s21).

Η πρώτη έκδοση του περιοδικού της (ΟΕΣΚΣ)

Το 1976, εκδόθηκε και το περιοδικό της Ομοσπονδίας που παρά τη διαφορετική συχνότητα και την κατά καιρούς άτακτή του έκδοση, δεν σταμάτησε ποτέ. Για μεγάλα διαστήματα υπήρξε το μοναδικό ελληνικό έντυπο στη Σουηδία. Διάφοροι λόγοι όπως η παλιννόστηση, η οικονομική ύφεση, η μετακίνηση στα μεγάλα αστικά κέντρα της Σουηδίας, κ.ά., επέφερε και μία δραστική μείωση στο σύνολο των μελών της Ομοσπονδίας.

Απόσπασμα απο την ιστοσελίδα της (ΟΕΣΚΣ)

1978

Το Σαββατιάτικο σχολείο της Ενορίας

Γενική Συνέλευση του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων Ελλήνων μαθητών Στοκχόλμης (25/2/1978)

Στο ενδεχόμενο επαναφοράς του σαββατιάτικου σχολείου της Στοκχόλμης υπό την αιγίδα της εκκλησίας αντέδρασαν όλοι οι φορείς του οργανωμένου ελληνισμού στη Σουηδία (Ο.Ε.Σ.Κ.Σ. και Σύλλογοι) και κυρίως οι άμεσα ενδιαφερόμενοι γονείς του σχολείου. Οι γονείς με την εμπειρία διαχείρισης του σχολείου που απέκτησαν μετά την ανάληψη της ευθύνης του από την Ενορία, και με τη στήριξη των ελληνικών σχολικών αρχών, είχαν καταφέρει να αναπτύξουν θεαματικά τη σχολική δραστηριότητα. Η πραγματικότητα που είχε διαμορφωθεί στο εκπαιδευτικό πεδίο επέβαλε νέους όρους συνεργασίας και αναδιανομή των ρόλων των εμπλεκόμενων φορέων. Στη Γενική Συνέλευση του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων Ελλήνων μαθητών Στοκχόλμης (25/2/1978), οι γονείς με το παρακάτω ψήφισμά τους κατέστησαν σαφείς τις προθέσεις τους για το ρόλο που επεφύλασσαν για τον εαυτό τους και για φορείς όπως η εκκλησία:

«Η Γ.Σ. του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων Ελλήνων μαθητών Στοκχόλμης δηλώνει ότι, όσον αφορά το Ελληνικό Δημοτικό Σχολείο του Σαββάτου και σε οποιανδήποτε άλλη μορφή τις καθημερινές, είναι θέση του Συλλόγου μας, το σχολείο αυτό να είναι κάτω από την επιτήρηση του Συλλόγου μας και να έχει τη συμπαράσταση του Ελληνικού Κράτους. Δηλώνουμε ότι δεν θα δεχτούμε καμιά μετατόπιση του κέντρου βάρους από τη σημερινή συμπαράσταση του Ελληνικού Κράτους, μέσω της εδώ Ελληνικής Πρεσβείας, σε άλλο φορέα. Δηλώνουμε ότι δεχόμαστε κάθε οικονομική ή άλλη συμπαράσταση από Σουηδικές κρατικές υπηρεσίες, κοινοτικούς οργανισμούς, από μεταναστευτικές οργανώσεις, από πολιτικούς, συνδικαλιστικούς και θρησκευτικούς οργανισμούς, χωρίς αυτό να μας αφαιρεί το δικαίωμα της δικής μας επιτήρησης του σχολείου που αναφέραμε παραπάνω. Δηλώνουμε ότι κάθε προσπάθεια μετατόπισης του κέντρου βάρους από τα μέχρι τώρα δεδομένα, θα μας βρει αντιμέτωπους και θα μεταχειριστούμε όλα τα μέσα πάλης π.χ. παραστάσεις, προκηρύξεις, διαδηλώσεις κ.λπ. για να αποτρέψουμε και να αντιμετωπίσουμε τέτοια προσπάθεια» (Ψήφισμα Γ.Σ 25/2/1978).

Το ψήφισμα αυτό ήταν δηλωτικό της θέλησης των γονέων να αποστασιοποιηθούν από την εκκλησιαστική, διασπορική, εκπαιδευτική παράδοση που ήδη αποτελούσε για τους ίδιους παρελθόν, και αντί αυτής, να υποστηρίξουν και να επιβάλουν μία νέα μορφή διδασκαλίας στη Σουηδία με πρωταγωνιστές τους ίδιους.

1979

Το Σαββατιάτικο σχολείο της Ενορίας

Δηλώσεις του Μητροπολίτη Σουηδίας και Σκανδιναβίας σε ελληνική ραδιοφωνική εκπομπή

Ακόμα και μετά την απώλεια του ελέγχου του σχολείου του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, η εκκλησία δεν παραιτήθηκε οριστικά και αμετάκλητα από τις εκπαιδευτικές της δικαιοδοσίες. Το ενδιαφέρον της Ελληνορθόδοξης Μητρόπολης Σουηδίας και Σκανδιναβίας να ιδρύσει σχολείο υπό την αιγίδα της αναζωπυρώθηκε λίγα χρόνια αργότερα, όταν με τη βοήθεια του Πατριαρχείου, των ελληνικών και σουηδικών αρχών φάνηκε να ξεπερνά την εσωτερική κρίση, στην οποία είχε περιέλθει . Σύμφωνα με ανακοινώσεις των ελληνικών φορέων στη Σουηδία και δημοσιεύματα του ελληνικού τύπου στην Ελλάδα, η εκκλησία είχε σχεδιάσει πρωτοβουλίες ίδρυσης ελληνικού σχολείου, σχέδια το οποία δεν δημοσιοποιήθηκαν ποτέ αλλά ούτε και διαψεύστηκαν από την εκκλησία. Ο Μητροπολίτης Σουηδίας και Σκανδιναβίας διευκρινίζοντας τις προθέσεις του, σε σχετική ερώτηση της ελληνικής ραδιοφωνικής εκπομπής Σήμερα (17/1/1979), απάντησε ως εξής:

«Μπορώ να πω ότι η οργάνωση της Ελληνορθόδοξης εκκλησίας δεν έχει φτάσει ακόμα σε τέτοιο επίπεδο, ώστε να μπορεί να λειτουργήσει δικά της σχολεία, όπως γίνεται σε πολλά κράτη που έχουν Έλληνες μετανάστες. Όταν υπάρξουν κατάλληλες συνθήκες, είναι φυσικό η εκκλησία να στρέψει το ενδιαφέρον της και στα εκπαιδευτικά θέματα, αν ο σουηδικός νόμος το επιτρέψει» (Αρχείο Ελληνορθόδοξης ενορίας Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου 1966-75).