1980-1989

Grekisk.se / Η ιστορία της παροικίας των Ελλήνων στην Σουηδία

1980

Η έγκριση του ιδρύματος "Ελληνικής Πολιτιστικής Στέγης Στοκχόλμης"

Ύστερα από πολλή γραφειοκρατική δουλειά και συνεδριάσεις με τις Αρχές εγκρίθηκε το Ίδρυμα και καταγράφτηκε με ημερομηνία 14 Αυγούστου 1980. Στη συνέχεια έγινε και η μεταβίβαση της ιδιοκτησίας της Ενορίας-Κοινότητας σ΄αυτό το Ίδρυμα υπό μορφή δωρεάς, με ημερομηνία 14 Αυγούστου 1980. Αυτή ήταν και η επιθυμία όλων που με ανησυχία έβλεπαν την διάσπαση του ελληνικού μεταναστευτικού κινήματος, που σε μεγάλο βαθμό ασκούσαν οι παραταξιακοί ηγέτες.

H πληθυσμιακή εξέλιξη των Ελλήνων μεταναστών στη Σουηδία

Από τους 14.920 Έλληνες υπηκόους στη Σουηδία το 1980, ζούσαν οι 7.455 στην ευρύτερη περιοχή της Στοκχόλμης, 1.060 του Göteborg και 1.026 στο Malmö, δηλαδή 64% του συνολικού πληθυσμού είχε συγκεντρωθεί στα τρία μεγάλα αστικά κέντρα (Scb 1980, del 3 tabell 3.8)

Η συγκέντρωση των Ελλήνων στα μεγάλα αστικά κέντρα δεν συνοδεύτηκε με κάποια βελτίωση της οικονομικής και κοινωνικής τους θέσης. Οι περισσότεροι από αυτούς αναγκάστηκαν να απασχοληθούν σε ακόμα βαρύτερες και ανθυγιεινές εργασίες στον κλάδο της καθαριότητας, με αρνητικές συνέπειες για την υγεία πολλών εξ αυτών. Αν και από τα στατιστικά στοιχεία προκύπτει ότι οι Έλληνες είχαν τον ίδιο βαθμό επαγγελματικής κινητικότητας με τους Σουηδούς – μια μικρή αύξηση των μικροεπιχειρηματιών και των υπαλλήλων - οι περισσότεροι εξακολουθούσαν να είναι χαμηλόμισθοι εργαζόμενοι.

Οι Έλληνες μετανάστες στη Σουηδία σε αδρές γραμμές κινήθηκαν στα πρότυπα της παραδοσιακής μετανάστευσης. Κλήθηκαν να εργαστούν στη βιομηχανία, γρήγορα όμως εγκατέλειψαν την ύπαιθρο, προσανατολιζόμενοι στα μεγάλα αστικά κέντρα όπου και συγκεντρώθηκαν. Εκεί ασχολήθηκαν με προσωρινά επαγγέλματα που πίστευαν ότι θα τους επιφέρουν καλύτερες οικονομίες, με σκοπό να βοηθήσουν τους δικούς τους πίσω στην πατρίδα και να συντομεύσουν το χρόνο μετανάστευσής τους. Οι αναζητήσεις τους αυτές στα αστικά κέντρα δεν απέφεραν και τα επιθυμητά γι αυτούς αποτελέσματα. Δεν συνοδεύτηκαν από κάποια κοινωνική ανέλιξη και αντίστοιχες οικονομικές απολαβές. Η κοινωνική και οικονομική δομή της Σουηδίας δεν ευνόησε τους Έλληνες μετανάστες να εκπληρώσουν τους στόχους τους, κατά τα πρότυπα της παραδοσιακής μετανάστευσης. Κατά τη δεκαετία του ογδόντα και ύστερα από παραμονή δύο δεκαετιών και παραπάνω, πολλοί από αυτούς βρέθηκαν στη δυσάρεστη θέση να διαπιστώσουν ότι η μεταναστευτική τους σχέση με τη νέα χώρα δεν είχε αλλάξει ουσιαστικά. Το όνειρο του νόστου είχε απομακρυνθεί περισσότερο και επιβαλλόταν μία αναπροσαρμογή του στις πραγματικές συνθήκες ζωής στη νέα πατρίδα. Η δεκαετία του ογδόντα αποτέλεσε για τους Έλληνες μετανάστες στη Σουηδία, όπως και για όλες τις παλιές μεταναστευτικές ομάδες στη χώρα αυτή, δεκαετία περισυλλογής και επαναπροσδιορισμού των σχεδίων ζωής τους. Από τη μια πλευρά συντελέστηκαν σημαντικές διεργασίες στον ηθικό και κοινωνικό κώδικα εσωτερικής συνοχής των μεταναστευτικών ομάδων. Παραδοσιακές αντιλήψεις περί μετανάστευσης, περί οικογενειακής ζωής και ηθικών αξιών είχαν κλονισθεί αρκετά και οι νέες συνθήκες ζωής επέβαλαν διαφοροποιημένες συμπεριφορές. Από τη άλλη, εξωτερικοί παράγοντες, όπως η υποδοχή στη Σουηδία νέων κυμάτων πολιτικών προσφύγων με διαφορετικές ανάγκες και σχέδια ζωής, απέσπασαν τη προσοχή της σουηδικής κοινής γνώμης και της πολιτείας, επισκιάζοντας τη συμβολή των παλιών μεταναστών στην ανάπτυξη της χώρας και τα ανοιχτά ζητήματα ενσωμάτωσής τους στη σουηδική κοινωνία. Η νέα πραγματικότητα επέβαλε επαναπροσδιορισμό της κοινωνικής τους θέσης και των όποιων σχεδίων ζωής, πράγμα που αντανακλάται στη συλλογική ζωή των Ελλήνων και στη διαχείριση προβλημάτων όπως το εκπαιδευτικό, κατά τη δεκαετία του ενενήντα.

Η ίδρυση του συλλόγου Ελλήνων εκπαιδευτικών Σουηδίας

Ο σύλλογος Ελλήνων εκπαιδευτικών Σουηδίας ιδρύθηκε από τους ομογενείς εκπαιδευτικούς που εργάζονταν ενταγμένοι στα σουηδικά σχολεία, το 1980.

Απόσπασμα απο το βιβλίο του κ. Οδυσσέα Παπαθανασίου "Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ Η (ΑΝΑ)ΔΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ"

1982

Θεσμοθετήθηκε η Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού στην Ελλάδα (Ν.1288/1982)

Έλληνες εργαζόμενοι στη Σουηδία ανέρχονταν επίσημα στα 7.500

1984

H ίδρυση του συλλόγου Ελλήνων εκπαιδευτικών αποσπασμένων από την Ελλάδα

Ο σύλλογος Ελλήνων εκπαιδευτικών αποσπασμένων από την Ελλάδα, ο οποίος ιδρύθηκε το 1984 και κάλυπτε, όπως δηλώνει και ο τίτλος του τους εκπαιδευτικούς του ΥΠΕΠΘ (περίπου 30-55 μέλη).

Ένωση Συλλόγων Ελλήνων Γονέων και Κηδεμόνων Σουηδίας

Πόλο συσπείρωσης των Ελλήνων σε πανσουηδικό επίπεδο αποτέλεσαν οι σύλλογοι γονέων και κηδεμόνων. Στους συλλόγους αυτούς συμμετείχαν μόνο γονείς μαθητών που τα παιδιά τους φοιτούσαν στα ελληνικά σχολεία ελεύθερου χρόνου. Οι περισσότεροι σύλλογοι ιδρύθηκαν στη διάρκεια της δεκαετίας του εβδομήντα. Το 1984 εννέα (9) από τους συλλόγους αυτούς ίδρυσαν ένα συντονιστικό όργανο, το οποίο το επόμενο έτος ονομάστηκε Ένωση Συλλόγων Ελλήνων Γονέων και Κηδεμόνων Σουηδίας και είχε 32 μέλη. Οι δραστηριότητες των συλλόγων αυτών αφορούσαν αποκλειστικά στην εκπαίδευση των ελληνοπαίδων στη Σουηδία και έχουν υποστηριχθεί εξ αρχής από το ελληνικό κράτος. Στο θέμα αυτό οι σύλλογοι γονέων συγκρούστηκαν αρκετές φορές με την Ο.Ε.Σ.Κ.Σ., και σ’ ένα βαθμό και την ελληνορθόδοξη εκκλησία της Στοκχόλμης.

Η δραστηριότητα της Ομοσπονδίας (Ο.Ε.Σ.Κ.Σ.)

Στη δεκαετία του εβδομήντα η Ομοσπονδία (Ο.Ε.Σ.Κ.Σ.) δραστηριοποιήθηκε ιδιαίτερα στον οργανωτικό τομέα με αποτέλεσμα οι σύλλογοι –μέλη της να αυξηθούν στους 52 μέχρι και το έτος 1984, και τα μέλη τους να φτάσουν συνολικά στις 12.000 (SOU 1984:58, tab.3.1, s76).

1985

Οικονομική κρίση στην Σουηδία

Κατά τα μέσα του 1980, υπήρχαν στο Μπουρός περίπου 1000 έλληνες. Αλλά αργότερα μετά απο μια οικονομική κρίση στις βιοτεχνίες, άρχισε ο αριθμός να μειώνεται δραστικά. Το όνειρο της παλινόσθησης και το κλείσιμο μεγάλων βιοτεχνιών μετά την οικονομική κρίση στα μέσα του 1980, οδήγησαν πολλούς πίσω στην πατρίδα Ελλάδα. Άλλοι αναγκάστηκαν να ζητήσουν δουλιές σε άλλες πόλεις τις Σουηδίας.

Απόσπασμα απο την ιστοσελίδα της κοινότητας του Μπουρός.

Επιστολή απο την κοινότητα του Αγιου Ιωάννη του Θεολόγου προς τον πρόεδρο της Ελληνικής Πολιτιστικής Στέγης Στοκχόλμης

1986

Το σαββατιάτικο σχολείο του Σουηδοελληνικού συλλόγου Στοκχόλμης

Ο Σουηδοελληνικός σύλλογος, αναζητώντας στηρίγματα στο σουηδικό κράτος (αναγνώριση της δραστηριότητας, παραχώρηση αιθουσών και οικονομικές επιχορηγήσεις), έχασε νωρίς τον έλεγχο του σαββατιάτικου σχολείου του που πέρασε σύντομα στα χέρια των σουηδικών σχολικών αρχών και μετεξελίχτηκε σε πολιτιστική δραστηριότητα ελεύθερου χρόνου, η οποία σταμάτησε οριστικά το 1986.

Τον τελευταίο χρόνο λειτουργίας του θεσμού, το 1985, ο συνολικός αριθμός των παιδιών που συμμετείχαν στις δραστηριότητες αυτές είχε αυξηθεί στα 1.090, από τα 600 του έτους 1976. Δέκα εφτά (17) μεταναστευτικές ομάδες διαφόρων εθνοτήτων είχαν αξιοποιήσει και αγκαλιάσει τη συγκεκριμένη δραστηριότητα σαν κάτι δικό τους. Χάρη στη διδασκαλία που διεξαγόταν, οι δραστηριότητες αποκαλούνταν κατά περίπτωση «Κινέζικο σχολείο», «Κορεατικό σχολείο» κ.ο.κ. Ειδικά για τις μικρές σε αριθμό μεταναστευτικές ομάδες στη Στοκχόλμη, τα «σχολεία» αυτά ήταν ζήτημα πολιτιστικής και γλωσσικής επιβίωσης, γι αυτό και η συμμετοχή τους υπήρξε καθολική. Επειδή οι οικονομικές ενισχύσεις από τις αρχές ήταν ανεπαρκείς για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων, πολλοί μετανάστες προσέφεραν υπηρεσίες χωρίς αμοιβή. Η απόφαση για την κατάργηση των δραστηριοτήτων ελεύθερου χρόνου για παιδιά μεταναστών ήρθε σαν κεραυνός εν αιθρία, γιατί ο αριθμός των παιδιών που συμμετείχαν παρουσίαζε προοδευτική αύξηση και η λειτουργία τους ήταν ομαλή και πολύτιμη. Η σχετική απόφαση πάρθηκε από το Συμβούλιο εκπαίδευσης Στοκχόλμης στις 13/2/1986 και το εκπαιδευτικό προσωπικό πληροφορήθηκε το γεγονός μέσω του διευθυντή του μεταναστευτικού τμήματος:

«Όπως προκύπτει από τις πληροφορίες των σχολείων και τα άρθρα των εφημερίδων, οι περικοπές και οι οικονομίες σε διάφορους σχολικούς χώρους οφείλονται στη δεινή οικονομική κατάσταση του δήμου Στοκχόλμης […]. Ήδη από τώρα είναι ξεκάθαρο ότι ορισμένες γλωσσικές ομάδες θα συνεχίσουν με δική τους ευθύνη […]. Τα έξοδα που θα γίνουν βαραίνουν τον κάθε σύλλογο ή οργάνωση που εκπροσωπεί την κάθε γλωσσική ομάδα. (Inandrarsektionen i Stockholms skolor, 1986).

Ο διευθυντής για τη διδασκαλία των μεταναστών στο δήμο Spånga με επιστολή του στη Διεύθυνση Σχολείων και στο Συμβούλιο εκπαίδευσης (18/03/1986) σχολίασε ως εξής την απόφαση κατάργησης των δραστηριοτήτων:

«Η απόφαση για καθολική κατάργηση με κάνει να αμφιβάλλω για το ενδιαφέρον τους (της Διεύθυνσης σχολείων). Από τη πλευρά μου θα ήθελα να πω τα εξής: Ποτέ δεν έχει προσφερθεί κάτι τόσο πολύτιμο σε πολλούς με τόσο λίγο κόστος. [….]. Η Διεύθυνση Σχολείων δεν έχει δώσει πληροφορίες σε κανέναν θιγόμενο για την κατάργηση, ούτε στους προϊσταμένους και στους υπεύθυνους της δραστηριότητας, ούτε στους γονείς και στους μαθητές. […]. Σε μία εποχή που όλα δείχνουν ότι το κλίμα σκληραίνει για τους μετανάστες μας, είναι δυσάρεστο να γίνονται τόσο αδέξιοι και τόσο αντιδημοκρατικοί χειρισμοί για ένα τέτοιο ζήτημα. Η ευθύνη γι΄ αυτό βρίσκεται στη Διεύθυνση Σχολείων και στο Συμβούλιο εκπαίδευσης. Η απόφαση για την κατάργηση πρέπει να σχιστεί» (Invandrarundervisningens avdelning i Spånga kommun, 1986).

Αυτό ήταν το τέλος των δραστηριοτήτων ελεύθερου χρόνου για τα παιδιά των μεταναστών, με ευθύνη των σχολικών αρχών της Στοκχόλμης. Παρά τις ισχυρές αντιδράσεις των μεταναστών οι δραστηριότητες δεν αποκαταστάθηκαν, έκτοτε. Αυτό που μπορούμε να παρατηρήσουμε στη διαχείριση του θέματος από την πλευρά των σχολικών αρχών είναι πάνω απ’ όλα οι διαρκώς αυξανόμενες απαιτήσεις που έθεταν για έλεγχο των δραστηριοτήτων.

1988

Παρατηρήσεις του κ. Α. Φράγκου προς τον οικονομικο απολογισμό της Ελληνικής Πολιτιστικής Στέγης Στοκχόλμης (Δεκέβριος 1988)

1989

Θεσμοθετήθηκε το Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού στην Ελλάδα (Ν.1867/1989, άρθρο 17)