1990-1999

Grekisk.se / Η ιστορία της παροικίας των Ελλήνων στην Σουηδία

1990

Η συγκρότηση και η εξέλιξή της ελληνικής μεταναστευτικής κοινότητας στη Σουηδία δείχνει ότι επηρεάζεται σοβαρά και από τη σουηδική μεταναστευτική πολιτική. 3η περίοδος

Η τρίτη περίοδος που αρχίζει από τη δεκαετία του 1990 και συμπίπτει με τη σουηδική πολιτική ένταξης, βρίσκει την ελληνική κοινότητα της Σουηδίας σε ύφεση και περίσκεψη, αν όχι σε αμηχανία. Οι νέες ευκαιρίες και δυνατότητες που δίνονται στους φορείς του ελληνισμού για ένα νέο ξεκίνημα κινδυνεύουν να μείνουν αναπάντητες και χωρίς αντίκρισμα. Οι φορείς του ελληνισμού διαπιστώνουν ότι η συνοχή τους απειλείται από τη χαλάρωση των συλλογικών δεσμών και τη διαφοροποίηση των κοινωνικών στόχων των μελών τους, τα οποία συνιστούν μόνο ένα μικρό μέρος του διαφοροποιημένου ελληνισμού της Σουηδίας. Τα αδιέξοδα των ελληνικών φορέων στη Σουηδία είναι προφανή: Η Ο.Ε.Σ.Κ.Σ. έχασε τη μαζικότητα και τη ισχύ που είχε και μαζί έχασε κάθε ρόλο για την εκπλήρωση του στόχου της συντεταγμένης κοινωνικής ένταξης. Η εκκλησία υποχρεώθηκε να παραιτηθεί οριστικά από την εκκλησιαστική εκπαιδευτική παράδοση στη διασπορά, ενώ οι αναλαμπές των πρώτων χρόνων της δεκαετίας του 1990 φαίνεται ότι ήταν περιστασιακές. Η ΕΣΕΓΚ ουσιαστικά δεν υφίσταται αφού οι βασικοί στόχοι της έχουν καταρρεύσει από τα πράγματα. Οι εξελίξεις αυτές θέτουν αναπόφευκτα το ερώτημα. Μπήκαμε στη φάση της δύσης της ελληνικής μεταναστευτικής κοινότητας στη Σουηδία ή βρισκόμαστε σε μια φάση βαθύτερης ποιοτικής μετάλλαξής της;

Απόσπασμα απο το βιβλίο του κ. Οδυσσέα Παπαθανασίου "Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ Η (ΑΝΑ)ΔΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ"

Η δραστηριότητα της Ομοσπονδίας (Ο.Ε.Σ.Κ.Σ.)

. Μετά την πτώση της δικτατορίας στην Ελλάδα η Ο.Ε.Σ.Κ.Σ. διατήρησε την έντονα πολιτικοποιημένη φυσιογνωμία και δραστηριότητά της. Πολύ σύντομα, ωστόσο, η Ο.Ε.Σ.Κ.Σ. μεταβλήθηκε σε ένα πεδίο κομματικών αντιπαραθέσεων, με τις μεταναστευτικές παρατάξεις να ελέγχονται και να καθοδηγούνται από τα ελληνικά πολιτικά κόμματα, φαλκιδεύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τη γνησιότητα και την αυθεντικότητα της πολιτικής τους υπόστασης και έκφρασης. Ο κομματικές αντιπαραθέσεις έφτασαν στο κορύφωμά τους τη δεκαετία του ογδόντα και άρχισαν να αμβλύνονται προοδευτικά από τη δεκαετία του ενενήντα, συγχρόνως με τη διαρκώς αυξανόμενη αποχή των Ελλήνων από τους συλλογικούς φορείς τους. Η Ο.Ε.Σ.Κ.Σ. σε όλη την ιστορική πορεία της δραστηριοποιήθηκε διεκδικητικά προς δύο κατευθύνσεις, προς την ελληνική και τη σουηδική πλευρά. Και στα δύο πεδία οι δραστηριότητές της υπήρξαν πολυσχιδείς και η συστηματική τους παρουσίαση χρειάζεται ιδιαίτερη μελέτη.

Οικογενειακές σχέσεις των Ελλήνων

Στις 31 Δεκεμβρίου 1990, στα 4.004 παιδιά με ελληνική καταγωγή υπήρχαν 770 παιδιά με ανύπαντρους γονείς ή γονείς με μεικτούς γάμους (19,23%), αναλογία πολύ μεγάλη για τα ελληνικά δεδομένα της εποχής εκείνης (Scb 1991, Folkmängd).

1991

Η έγκριση του ιδρύματος "Ελληνικής Βιβλιοθήκης και Αρχείο Στοκχόλμης"

1994

Επιστολή του κ. Α. Φράγκου προς το ΔΣ του ιδρύματος Ελληνικής Πολιτιστικής Στέγης Στοκχόλμης

1995

Η ένταξη της Σουηδίας στην Ευρωπαϊκή κοινότητα

Τη δεκαετία του ογδόντα υπήρξε κάποια ύφεση στο μεταναστευτικό ρεύμα, το οποίο αναζωπυρώθηκε και πάλι μετά την ένταξη της Σουηδίας στην Ευρωπαϊκή κοινότητα, κάτω από εντελώς άλλες προϋποθέσεις και όρους. Η εξέλιξη αυτή μάς επιτρέπει να μιλάμε για παλιούς μετανάστες που συγκρότησαν την ελληνική ομογένεια της Σουηδίας μέχρι την ένταξη της χώρας στην Ε.Ε. (1995) και μία νεότερη κατηγορία Ελλήνων μετακινούμενων στα πλαίσια της Ε.Ε.. Οι δύο αυτές κατηγορίες αποτελούν τον κορμό της σύγχρονης ελληνικής ομογένειας στη Σουηδία. Η σύνθεσή της με βάση το χρόνο προσέλευσης στη χώρα αποτελείται κατά 74% από την παλιά γενιά και κατά 26% από τη νεότερη γενιά.

Με την ένταξη της Σουηδίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι Έλληνες εργαζόμενοι απέκτησαν δικαίωμα εργασίας και διαμονής στη χώρα ως υπήκοοι χώρας - μέλους της Ε.Ε. Η ποσοτική στασιμότητα της ελληνικής ομογένειας στη Σουηδία από τη δεκαετία του ογδόντα και μετά είχε αποδοθεί περισσότερο στα περιοριστικά μέτρα μετανάστευσης που ίσχυαν από την πλευρά του σουηδικού κράτους και λιγότερο στην καλυτέρευση των συνθηκών ζωής στην Ελλάδα, οπότε, θεωρητικά, με το άνοιγμα των πυλών στους Ευρωπαίους εργαζόμενους αναμενόταν και αύξηση του μεγέθους της ελληνικής ομογένειας στη Σουηδία. Ωστόσο, αυτό δεν συνέβη.

Από τη δεκαετία του ενενήντα και με την αλλαγή των όρων μετακίνησης των εργαζομένων πολιτών κρατών – μελών της Ε.Ε., άρχισαν να μεταβάλλονται και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των Ελλήνων που έρχονται στη Σουηδία, όπως το εκπαιδευτικό τους επίπεδο. Ο κορμός του κύματος μεταναστών της δεκαετίας του εξήντα αποτελούνταν από αγρότες της ελληνικής υπαίθρου, συνήθως ανειδίκευτο εργατικό δυναμικό και με χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο. Η πολυπληθής αυτή ομάδα έχει ήδη περάσει στην τρίτη ηλικία, άλλοι έχουν φύγει από τη ζωή, άλλοι παρέμειναν για πάντα στη νέα τους πατρίδα και άλλοι, έστω και στα ύστερα χρόνια τους, εκπλήρωσαν το όνειρο του επαναπατρισμού. Εάν προσέξουμε στον πίνακα 8 και τα συνοδευτικό σε αυτόν γράφημα 8, από τη δεκαετία του ενενήντα και μετά οι εξερχόμενοι από τη Σουηδία με προλυκειακή εκπαίδευση είναι περισσότεροι από τους εισερχόμενους με παρόμοια εκπαίδευση. Αντίθετα, στους έχοντες μεταλυκειακή επαγγελματική και πανεπιστημιακή εκπαίδευση υπερτερούν αυτοί που κατευθύνονται προς τη Σουηδία. Ο αριθμός των εισερχομένων με πανεπιστημιακή εκπαίδευση παρουσίασε σταθερή αύξηση σε όλη την περίοδο 1990-2005, ενώ των εξερχομένων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητος. Καταγράφεται, δηλαδή, μία τάση, κατά την οποία η Σουηδία προσελκύει από την Ελλάδα ανθρώπους με ανώτερο επίπεδο εκπαίδευσης. Η εκπαίδευση και ειδικότερα η επαγγελματική κατάρτιση προσδιορίζουν σε μεγάλο βαθμό και την επαγγελματική δραστηριότητα των ανθρώπων. Το αναβαθμισμένο εκπαιδευτικό επίπεδο των Ελλήνων εργαζομένων στη Σουηδία, αντανακλάται και στις επαγγελματικές τους ασχολίες,

Οι Έλληνες, εγκαταλείποντας τις βαριές βιομηχανικές εργασίες, αναζήτησαν απασχόληση τόσο στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπως στην περίθαλψη, την πρόνοια και την εκπαίδευση, όσο και στις υπηρεσίες ιδιωτικού τομέα, το εμπόριο και τις επικοινωνίες. Ιδιαίτερα στους δύο τελευταίους κλάδους διαπιστώνουμε μία αυξητική τάση κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, ενώ αντίθετα αισθητή είναι η μείωση στο βιομηχανικό τομέα των κατασκευών. Οι τάσεις αυτές, στο βαθμό που αφορά στην ανάπτυξη μικρών οικογενειακών επιχειρήσεων, επιβεβαιώνουν τη συνέχεια της ελληνικής μεταναστευτικής παράδοσης. Στην περίπτωση δε της αυξημένης απασχόλησης στον τομέα υπηρεσιών υπεισέρχεται πιθανώς μία νέα κατηγορία εργαζομένων μετακινούμενων για τις ανάγκες πολυεθνικών εταιρειών.

Διάλυση του συλλόγου Ελλήνων εκπαιδευτικών Σουηδίας

Ο σύλλογος Ελλήνων εκπαιδευτικών Σουηδίας που ιδρύθηκε από τους ομογενείς εκπαιδευτικούς που εργάζονταν ενταγμένοι στα σουηδικά σχολεία το 1980, αυτοδιαλύθηκε με απόφαση Γενικής Συνέλευσης στις 10/4/1995.

Επιστολή του κ. Α. Φράγκου προς το ΔΣ της κοινότητας Αγιος Ιωάννης ο Θεολόγος